او در هيچ حالى از احوال تغيير پذير نخواهد گرديد آنچه تغيير پذير است معلوم است نه علم . و گفته ما اين مطلب را بمثالى از حسيّات ظاهر مىگردانيم ( و للَّه المثل الاعلى ) و آن اين است كه اگر آينهء مصفّايى را در جايى معلق گردانند و آن را هيچ حركت ندهند پس از آن شخصى با لباس سفيد از برابر آن آينه گذر نمايد آن شخص با همان لباس سفيد در آينه ظاهر ميگردد و وقتى كس ديگرى با لباس زردى عبور نمود در آينه همانطورى كه هست ظاهر خواهد گرديد آيا كسى تصور مىكند كه آينه در آهن بودن در آن تغيير پيدا شده يا در مدور بودن آن يا در صفاتش تبديلى پديد گرديده يا بقلبش خطور مىنمايد كه آينه جابجا گرديده البته هيچ يك از اين احتمالات در قلب وى خطور نخواهد نمود بلكه يقين دارد كه اين تغييرات از جهتى است كه خارج از آينه است و از اين مثال بفهم كه علم خدا نسبت به موجودات بچه نحو است بلكه بالاتر از آن در آينه ممكن است تغييراتى پديد گردد و علم خدا محال است تغيير پذيرد فقوله فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا يعنى واقع مىگردد آن چيزى را كه خدا ميداند اطاعت نموده پس به اين علم مىداند كه او مطيع است « وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ » يعنى كسى كه گفت من مؤمنم صدق وى موقع فرض عبادات ظاهر مىگردد و دانسته مىشود و كسى كه گفت من مؤمنم و منافق باشد آن نيز هنگام عمل ظاهر مىگردد . و در قوله تعالى « الَّذِينَ صَدَقُوا » كه به صيغه فعل آورده و قوله « الكاذبين » كه به صيغه اسم فاعل آورده نكته‌اى است با اينكه اختلاف در لفظ بالاترين چيزى است در فصاحت و او اين است كه در بسيارى از موارد اسم فاعل را براى ثبوت مصدر و رسوخ آن در فاعل مىآورند و فعل ماضى چنين نيست يعنى دلالت بر ثبوت مصدر در فاعل ندارد مثل اينكه گفته شود فلانى خمر آشاميده و فلانى شارب - الخمر است و فلانى امر وى نفوذ نموده و فلانى نافذ الامر است كه صيغه فعل دلالت بر تكرار و رسوخ ندارد و اسم فاعل دلالت بر تكرار و رسوخ دارد . ( پايان )